Tuesday, April 7, 2009

Wereld nog niet toe aan seksuele rechten

Hilde Kroes, werkzaam bij World Population Foundation, lid van Wo=Men, is bij de VN in New York voor vergadering van de Commission on Population and Development.

Er is een resolutie. De regeringsdelegaties waren bereid verregaande compromissen te sluiten om toch met agreed cocnlusions te komen. Liever een gemaakte afspraak met winnende en verliezende terreinen, dan helemaal geen resolutie.

Maar het viel niet mee. Donderdagavond begreep ik voor het eerst de diepste betekenis van het woord 'lobbyen'. Want daar zat ik. Bewapend met mijn laptop, telefoon, kop koffie en de relevante VN resoluties van andere jaren. Tot 3 uur in de nacht. Want zo lang zaten de lidstaten om de tafel om te onderhandelen over de tekst. Het delegatielid van India verliet nog voor middernacht de onderhandelingskamer, hoofdschuddend: hij geloofde er niet meer in dat deze landen het eens gaan worden. Anderen waren meer optimistisch, ook al bleef het de vraag wie aan het langste eind zou trekken. Om 3 uur begrepen we dat de onderhandelingen de volgende dag verder zouden gaan.

De EU was definitief uit elkaar gevallen. De G77 al eerder in de week. In hoekjes van de lobby en kamertjes werden nieuwe blokken gevormd. Nederland maakte een front met Noorwegen, Zweden, Canada, Nieuw Zeeland en Groot-Brittanie en Zwitserland. De Latijns Amerikaanse landen waren een sterk team en Zambia en Zuid-Afrika opereerden zelfstandig en met een duidelijke - progressieve - stem.

Het was spannend op de laatste dag. De Maleisische voorzitter van de onderhandelingen kwam met een tekst waarin hij alle input van de landen zoveel mogelijk had verwerkt. Hij was geduldig geweest tot aan donderdagnacht. Nu was hij er klaar mee. Met deze tekst zou iedereen tevreden moeten zijn. Zijn boodschap was:

Take it or leave it.

Als een razende gingen mijn collega's en ik door de tekst. We hebben nog geprobeerd kleine aanpassingen door te spelen, maar de voorzitter was duidelijk. Dit zou de resolutie worden of anders niets. Sommige EU landen twijfelden nog, maar de NGO mening was onbetwist: ondanks wat ongelukkige toevoegingen was dit een heel goede tekst voor de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van iedereen.

Er stond namelijk voor het eerst de frase 'seksuele en reproductieve gezondheid en rechten' (SRGR) in een VN tekst. Iets wat wij dagelijks gebruiken in ons werk is niet internationaal erkend, en dan gaat het vooral om de verwijzing naar 'seksuele rechten'. Een no-go gebied voor de conservatieven en sommige religieuze landen op deze aarde. Ik hield mijn hart vast toen de voorzitter van de Commission vroeg of ze de hamerslag kon geven voor deze tekst. Het bleef stil... tot: Iran de hand op stak. 'Madam Chair', zei hij: 'My country and others are confused about the phrase 'sexual and reproductive health and rights'. Ze wilden er niet mee akkoord. De voorzitter gaf de vergadering 10 minuten om hierover tot consensus te komen.

Het was alsof er een wervelwind ging door de vergaderzaal. Mensen krioelden opgewonden om elkaar heen, er werden allianties gesloten, er werd gepraat,overtuigd, teruggetrokken uit de zaal. Het waren de spannendste tien minuten van de hele week. Zou er misschien toch geen resolutie komen? Zal SRGR er toch uit gaan?

Na deze spannende minuten kwam het verlossende woord. Er was consensus. SRGR zou worden veranderd in VN taal: 'seksuele en reproductieve gezondheid en reproductieve rechten.' Zoals de Maleisische voorzitter zei: niemand kan even blij zijn met de tekst. We hebben geprobeerd iedereen even niet-blij te laten zijn met de tekst. De conservatieve landen en het Vaticaan hebben in hun statements na afloop van de hamerslag kanttekeningen geplaatst, waarin ze zich distantieren van toegang tot abortus. Malta ging als enige zo ver door te verklaren dat ze niets te maken willen hebben met 'commodities', waaronder oa. condooms verstaan worden.

Maar al met al zijn we tevreden. Even leek het onmogelijke te gebeuren; dat SRGR eindelijk internationaal erkend zouden worden. Dat het op de laatste minuut niet doorging voelt toch als een domper. Maar het geeft wel aan dat er een verschuiving mogelijk is binnen de VN landen. En dat onze lobby pogingen toch tot iets leiden. Dat blijkt wel omdat er in deze resolutie voor het eerst over 'comprehensive sexuality education' (seksuele voorlichting waarin alles bespreekbaar wordt gemaakt - inclusief condooms - zodat jongeren een eigen keuze kunnen maken rond seksualiteit) wordt gesproken. En over het vrouwencondoom. Ook staan er prominente passages in over jongeren, mede door de uitstekende lobby en contacten van de jongerengroep.

In een tekst waarin werkelijk elk woordje telt zijn dit grote stappen voorwaarts. Het is en blijft een politiek spel, maar met verregaande gevolgen voor de gezondheid en rechten van jongeren, vrouwen en mannen op seksueel en reproductief gebied. Deze resolutie is wederom een begin, zoals elk jaar, van het verbeteren van deze rechten en gezondheid. We houden de vinger aan de pols, elke dag!

Thursday, April 2, 2009

Uren discussie rond één klein woordje

Hilde Kroes, werkzaam bij World Population Foundation, lid van Wo=Men, is bij de VN in New York voor vergadering van de Commission on Population and Development.

Het is donderdagavond na zessen in de avond en mensen beginnen een beetje onrustig heen en weer te lopen. De onderhandelingen zijn al vanaf vanochtend vroeg bezig en er komt maar weinig informatie naar buiten. Het is gissen wat er achter de grote houten deuren gebeurt. Niet alleen dat maakt mensen onrustig, maar ook het feit dat er vandaag een agreement moet komen. Morgen is de dag gereserveerd voor praktische vergaderzaken.

Geruchten zijn er genoeg: vandaag nog was de EU een groep, toen vielen ze uit elkaar, daarna waren ze weer terug als een groep en nu zijn ze alleen uit elkaar op de paragrafen die over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten gaan. Zambia en Zuid Afrika zijn stevige partners, ze brengen ervaringen uit hun landen mee als het gaat om de gevolgen van het gebrek aan seksuele en reproductieve dienstverlening.

Het thema dit jaar lijkt moeilijker dan gedacht. De review van de afspraken die 15 jaar geleden zijn gemaakt is een aanleiding voor de conservatieve landen (Syrie, Pakistan en Egypte voorop) om hun onvrede uit te spreken over die afspraken. Hoewel de PoA van 1994 niet meer onderhandelbaar is, vertraagt deze onvrede het proces erg. Geraffineerd komen ze met tekstvoorstellen die niet in lijn zijn met deze afspraken. Wij leveren dan teksten aan die wél opgetekend staan voor de progressieve landen.

Men kan het niet eens worden over het woordje 'services'. 'Reproductieve dienstverlening' betekent alles van informatie, educatie, zorg, ondersteuning, behandeling, rond reproductie. Abortus valt daar ook onder en dat is en blijft een heikel punt. Twee uur hebben ze vergaderd over dat woordje, zonder succes. De discussie is opgeschoven naar een later tijdstip. Ergens vannacht.

Ondertussen stuurden de oppositie organisaties een paniekmail naar hun collega's in Amerika. Ze beschreven deze bijeenkomst als 'de ergste VN bijeenkomst sinds 10 jaar', door de aanwezigheid van ons. Ze riepen hun collega's op met spoed naar de VN te komen om te helpen in hun lobby. Twintig extra tegenstanders van onze issues traden vandaag aan. Maar het lijkt een beetje te laat. Ondertussen verspreiden ze het nieuws dat wij pornografie en pedofilie promoten. Wij verstaan echter heel andere dingen onder seksuele rechten.

Het wordt een latertje vanavond!

Wednesday, April 1, 2009

Chips en late uurtjes, voor seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

Hilde Kroes, werkzaam bij World Population Foundation, lid van Wo=Men, is bij de VN in New York voor vergadering van de Commission on Population and Development.

Nog geen twee weken na de CSW, de vrouwenvergadering van de Verenigde Naties, zitten de werelddelegaties weer met elkaar om de tafel. Dit keer voor de vergadering over bevolking en ontwikkeling, een jaarlijks terugkerend evenement in New York.

Het is half tien 's avonds en af en toe komt er roodhoofdig delegatielid de strict gesloten kamer uitlopen. De Finse dame pakt een appel uit haar tas en haalt diep adem. Ik loop samen met mijn twee Amerikaanse collega's op haar af en vraag hoe het binnen de kamer gaat. 'De onderhandelingen gaan moeizaam', zegt ze, 'we gaan zeker nog tot na middernacht door'. Ze geeft ons de ins en outs over hoe de discussies verlopen. We fluisteren een beetje, omdat mensen van 'de oppositie' niet ver van ons staan af te luisteren. In de TL-verlichte gang van het VN gebouw zitten mensen van allerlei ontwikkelingsorganisatie met smart te wachten op een beetje nieuws. Sommigen zijn driftig aan het typen op hun laptops, te werken aan teksten die delegaties mee kunnen nemen naar binnen. Anderen houden de deur constant in de gaten om te kijken wie er naar buiten komt lopen.

Wat is er zó belangrijk, dat rergeringsdelegaties en NGOs tot zo laat opgesloten zitten in de kelders van de VN?

Deze week, van 30 maart tot en met 3 april, zijn regeringen van over de wereld bij elkaar om de stand van zaken te bespreken na 15 jaar Cairo agenda en 10 jaar Millennium Development Goals. In Cairo in 1994 spraken de wereldleiders een programma af dat zou bijdragen aan bevolking en ontwikkeling - de ICPD. Het was een historisch moment: voor het eerst werd er internationaal erkend dat individuen recht hebben op het maken van vrije keuzes rond reproductie en sexualiteit, op basis van goede informatie en de toegang tot dienstverlening. Het programma - in een notendop - spreekt van vrouwenemancipatie - en empowerment, seksuele en reproductieve gezondheid en reproductieve rechten, toegang tot veilige abortus waar dat legaal is en het recht zelf te kiezen over je lichaam en het wel of niet krijgen van kinderen. Vijf jaar later werden de Millennium Doelstellingen opgetekend, 8 doelen om een einde te maken aan armoede.

Vijftien jaar na de ICPD wordt er nu gekeken hoe de regeringen zich aan de afspraken hebben gehouden. En dat is in sommige landen niet zo best. Seksualiteit, reproductie, vrouwenrechten, abortus... de wereld is misschien op geen ander terrein zo verdeeld als op deze issues. En dat is de afgelopen drie dagen wederom duidelijk geworden. De resolutie die vrijdag op tafel moet liggen zal de komende vijf jaar en wellicht verder bepalen. Hoewel slechts woorden en blaadjes papier: wát er precies wordt geformuleerd heeft invloed op miljoenen vrouwen, meisjes, jongens en mannen en hun gezondheid, welzijn en in sommige gevallen: leven.

De Europese Unie trekt gewoonlijk samen op en doet tekstvoorstellen op de draft resolutie. De Nederlandse delegatie leek optimistisch tot eerder op deze dag: er was een akkoord binnen de EU. Opmerkelijk, aangezien Malta ook in deze meeting een groot struikelblok vormt. De Maltese regering is principieel tegen abortus en het recht van jongeren toegang te krijgen tot seksuele en reproductieve dienstverlening. Eerder vandaag hoorden we dat de G77, een groep van ontwikkelingslanden, uit elkaar gevallen is omdat de Islamitische landen en enkele landen in Afrika en Latijns Amerika het niet eens konden worden. Landen als Noorwegen, Canada, Nieuw Zeeland, Zwitserland zijn onze bevriende regeringen. En ook, sinds begin dit jaar, de Verenigde Staten, nu Obama president is.

We zijn met 50 mensen van NGOs in het veld van vrouwenrechten en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van over de hele wereld hard en strategisch aan het werk om te zorgen dat er zoveel mogelijk progressieve taal in de resolutie komt. We schrijven tekstvoorstellen, we houden vinger aan de pols bij delegaties, en we zitten tot later op de gangen van VN te wachten op nieuws. Vandaag gaven we op elkaar afgestemde speeches en we vormen een goed front tegen de NGOs die onze oppositie zijn: veelal conservatieve, zwaar religieuze organisaties die tegen condooms, abortus en seks voor het huwelijk zijn. Hun lobby-activiteiten zijn goed georganiseerd en gericht op landen als Malta.

Inspirerend en hoopvol om te zien dat een groep jongeren flink actief is om jongerenissues op de agenda te zetten. Sara en Marina van CHOICE, lid van Share-net, houden een jongerenblog bij, zie: http://www.oneworld.nl/Opinie/Weblog/weblogentry/566/Helft_wereldbevolking_onder_25

De Finse dame is terug in de onderhandelkamer en ik wacht - met een zakje chips en een koek als avondeten - op het volgende beetje nieuws...

Zie voor meer informatie:
WPF: www.wpf.org
ICPD: http://www.unfpa.org/icpd/icpd.cfm
CPD: http://www.un.org/esa/population/cpd/cpd2009/comm2009.htm

54th session will be the implementation of the Beijing Platform on the occasion of its 15th anniversary

Loeky Droesen is bestuurslid van wo=men en programma medewerkster vrouwenrechten bij Aim for human rights.

The theme of next year's CSW the 54th session has been announced and will be "the implementation of the Beijing Platform on the occasion of its 15th anniversary".

The Commission of the 54th session was elected. They are delegates from Italy, Japan, Senegal and Armenia. The CSW NGO group is planning an event in the days before the start of the 54th CSW, to celebrate Beijing +15 as an NGO community. Time to start thinking about preparing and participating in 2010. Loeky Droesen