In New York is 'Taking into account national realities' niet perse positief

Blog van Marije Cornelissen, VN Vrouwenvertegenwoordiger 2017.

Het is mijn eerste keer in New York, mijn eerste ervaring met een VN conferentie. Ik kijk mijn ogen uit op straat. Het is echt waar dat Amerikanen 's ochtends allemaal met een gigantische Starbucksbeker rondlopen, dat vrouwen platte schoenen aan hebben onderweg naar werk en dat het gros van de mannen een baseballpetje op heeft. Ik kijk nog meer mijn ogen uit in en rond het VN gebouw. Vrouwen van over de hele wereld hebben zich hier verzameld, op hun mooist gekleed. Als Nederlanders steken we heel saai af bij de prachtige Oosterse sari's en de kleurrijke Afrikaanse hoofdtooien.

De CSW bestaat uit twee werelden; enerzijds de wereld van de diplomaten die onderhandelen over een gezamenlijke verklaring, en anderzijds de wereld van de maatschappelijke organisaties die elkaar ontmoeten bij honderden side events. De link daartussen wordt gevormd door organisaties als WO=MEN en Atria die de diplomaten voeden met de zorgen en ideeën van de maatschappelijke organisaties.

Ondanks dat het de eerste keer is, komt het diplomatieke proces me bekend voor. Uiteindelijk draait alles om taal, en om de waarde die aan woorden wordt gehecht. In het Europees Parlement heb ik vaak onderhandeld over teksten, waarbij we uren over een paar woorden ruzieden. Vooral als het over de Balkan ging. Noem je Kosovo een 'country' of een 'beneficiary'? Noem je de Albanezen in Macedonie een 'minority' of een 'non-majority'? Noem je Macedonië 'Macedonia' of 'The Former Yugoslav Republic of Macedonia'?

De CSW heeft zijn eigen woorden waar de meningsverschillen zich op concentreren. Gebruik je 'family' of 'families'? Met family wordt een familie bedoeld met een vader, moeder en 1,8 kinderen. Conservatieve landen en het Vaticaan willen uiteraard graag dat dat de definitie van familie blijft. Met 'families' worden allerlei vormen van familie bedoeld; eenoudergezinnen, grootoudergezinnen, vader/moeder gezinnen, gezinnen met ouders van gelijk geslacht, enzovoort. Progressieve landen pleiten voor deze definitie.

Een ander belangrijk punt is of expliciet 'women's human rights' genoemd worden. Conservatieve landen willen liever niet dat er zo duidelijk wordt gezegd dat vrouwenrechten en gendergelijkheid mensenrechten zijn. Ze zien het liever als sociaal beleid, economisch beleid; zelf door regeringen in te vullen beleid. Mensenrechten ontstijgen dat, dat zijn onvervreemdbare rechten die iedere vrouw toekomen omdat ze mens is.

Vaak klinkt de tekst van de conservatieven op zich niet slecht, als je niet weet welke wereld erachter zit. 'Taking into account different national realities' klinkt op zich niet slecht. Het is belangrijk om de nationale en culturele context in de gaten te houden in projecten om vrouwenrechten en gendergelijkheid te bevorderen, anders zal het niet lukken. Maar dat bedoelen ze niet. Realities betekent voor hen dat landen zelf mogen bedenken of sommige vrouwenrechten al dan niet relevant zijn in hun realiteit.

De ruzie over een paar woorden zorgen er soms voor dat politiek en diplomatie onbegrijpelijk zijn voor buitenstaanders, en soms zelfs nergens over lijken te gaan. Maar taal telt. Er zit een wereld achter woorden. Woorden zetten een norm, die bepaalt wie binnen en buiten de norm vallen. Zijn landen die religie en cultuur laten prevaleren boven vrouwenrechten de norm? Dan hoeven zij dus geen fundamentele veranderingen door te voeren. Of zijn vrouwenrechten mensenrechten, onvervreemdbaar, en zijn landen die deze rechten niet respecteren buitenbeentjes die beter hun best moeten gaan doen om aan een wereldwijde norm te voldoen? Het diplomatieke gevecht in New York lijkt soms weinig van doen te hebben met het echte leven, maar niets is minder waar.

Marije Cornelissen

VN Vrouwenvertegenwoordiger 2016